Tặng tỳ hưu cho bố mẹ, bạn nên chọn theo thói quen đeo của bố mẹ hơn là theo món đẹp nhất trong tủ kính: người làm vườn, nấu bếp nhiều hợp với món gọn, ít góc nhọn; người có da nhạy cảm hợp với vàng tuổi cao hoặc bạc 925 hơn kim loại mạ; người lớn tuổi hợp với vòng dễ đeo vào tháo ra, nhẫn không quá chật. Lời chúc đi kèm nên là lời chúc sức khoẻ, bình an, vui vẻ, không hứa hẹn món quà sẽ mang lại tài lộc.
Bài đi qua từng bước: hiểu bố mẹ có thích đeo tỳ hưu không, chọn kiểu, đo cỡ, chọn chất liệu, gói quà, nói gì khi trao. Bài không nêu giá, không gợi ý món theo tuổi hay mệnh. Ý nghĩa dân gian của tỳ hưu là quan niệm văn hoá; với nhiều cha mẹ, điều làm họ vui là con nhớ tới mình, không phải con vật trên vòng.
Trước tiên: bố mẹ có thích đeo tỳ hưu không
Không phải ai cũng thích tỳ hưu. Có người lớn tuổi quen đeo nhẫn trơn, vòng ngọc, dây chuyền thánh giá, chuỗi hạt theo tôn giáo của mình, và thấy con thú có sừng có cánh trên tay là lạ. Có người lại rất thích, đã có sẵn vài món. Tặng một món không hợp, bố mẹ thường vẫn nhận cho con vui, rồi cất vào tủ.
Cách biết đơn giản nhất là để ý. Bố mẹ đang đeo gì hằng ngày? Có hay khen trang sức của người quen không? Có từng nhắc tới tỳ hưu, có nói ai đó đeo đẹp không? Bạn cũng có thể hỏi nhẹ qua anh chị em, cô dì. Nếu bố mẹ có niềm tin tôn giáo rõ ràng và không thích biểu tượng dân gian, một món trang sức khác có thể là lựa chọn tốt hơn.
Nếu bố mẹ thích tỳ hưu, bạn tôn trọng cách bố mẹ hiểu về nó, kể cả những quan niệm bạn không chia sẻ. Món quà không phải dịp để tranh luận về chuyện tin hay không tin.
Chọn kiểu theo thói quen đeo
Bảng dưới gợi ý kiểu món theo một số thói quen hay gặp ở người lớn tuổi. Đây là gợi ý để bạn suy nghĩ, không phải quy tắc.
| Thói quen, hoàn cảnh | Kiểu nên chọn | Nên tránh |
|---|---|---|
| Làm vườn, nấu bếp, việc tay chân | Mặt dây nhỏ, nhẫn đai bản vừa, tỳ hưu dáng nằm gọn | Nhẫn sừng nhọn, đuôi mảnh dễ vướng |
| Tay hơi run, khó cài khoá nhỏ | Vòng dây chun, dây chuyền khoá to dễ bấm | Lắc tay khoá nhỏ, vòng kiềng phải bóp |
| Khớp ngón tay to, ngón thon | Nhẫn có thể nới, hoặc vòng thay nhẫn | Nhẫn đúc liền không nới được |
| Da nhạy cảm, hay ngứa | Vàng tuổi cao, bạc 925 có nguồn rõ | Kim loại mạ, hợp kim không rõ thành phần |
| Ít ra ngoài, thích món nhẹ | Vòng trầm, vòng gỗ chặn tỳ hưu nhỏ | Vòng đá nặng, mặt dây to |
| Hay đi lễ, gặp gỡ đông người | Món trang nhã, cỡ vừa, không quá phô | Món quá lớn, quá nhiều chi tiết |
Với người lớn tuổi, trọng lượng và độ tiện quan trọng hơn chi tiết. Một chiếc vòng nặng đẹp trong tủ kính có thể khiến cổ tay mỏi sau nửa ngày đeo. Bạn nên cầm thử, tưởng tượng đeo cả ngày, rồi mới quyết.
Mắt của người lớn tuổi cũng là một yếu tố. Chặn tỳ hưu quá nhỏ, chi tiết quá mảnh thì bố mẹ khó nhìn rõ, khó thấy vẻ đẹp của món. Một con tỳ hưu cỡ vừa, dáng rõ, ít chi tiết vụn thường làm người đeo thích hơn, và cũng dễ lau chùi hơn.
Đo cỡ mà không lộ bất ngờ
Quà trang sức sai cỡ là chuyện phổ biến nhất. Một vài cách đo khéo:
- Mượn một chiếc nhẫn bố mẹ đang đeo vừa, đo đường kính trong bằng thước hoặc mang theo tới tiệm.
- Không mượn được thì đặt nhẫn lên giấy, vẽ vòng trong theo mép rồi đo.
- Với vòng tay, đo chu vi một chiếc vòng bố mẹ đang đeo vừa; hoặc nhờ người nhà đo cổ tay bằng sợi chỉ khi bố mẹ không để ý.
- Với dây chuyền, đo độ dài dây bố mẹ đang đeo, tính cả mặt.
- Nói với tiệm là quà tặng, hỏi có cho đổi cỡ sau khi tặng không, trong bao lâu, và đừng khắc chữ trước khi chắc cỡ.
Ngón tay người lớn tuổi thường to ở khớp hơn ở chân ngón. Nhẫn phải qua được khớp mà không quá lỏng ở chân ngón; nếu chênh nhiều, một chiếc vòng có thể hợp hơn nhẫn.
Chọn chất liệu dễ giữ cho người lớn tuổi
Vàng. Ít phải chăm, không xỉn đen, hợp với người không thích lau chùi. Vàng 24K mềm, dễ móp nếu làm việc tay chân; 18K cứng hơn nhưng màu nhạt hơn. Bạn chọn theo thói quen, không chọn để tích trữ.
Bạc 925. Nhẹ, sáng, nhưng sẽ xỉn theo thời gian. Nếu bố mẹ không quen lau bạc, món sẽ đen dần, nên đi kèm một chiếc khăn lau bạc và một lời dặn ngắn.
Trầm, gỗ. Nhẹ, ấm tay, nhiều người lớn tuổi thích mùi trầm. Nhưng không hợp với người hay làm việc nhà có nước, vì trầm, gỗ không nên ướt thường xuyên.
Đá, ngọc. Màu đẹp, mát tay. Vòng đá khá nặng và có thể vỡ khi va vào cạnh bàn, nền gạch; người lớn tuổi hay vịn tay, va tay thì nên chọn hạt nhỏ.
Kim loại mạ, hợp kim. Rẻ và đẹp lúc mới, nhưng lớp mạ mòn và có thể gây kích ứng. Với quà cho bố mẹ đeo hằng ngày, bạn nên cân nhắc.
Tặng dịp nào, tặng chung hay riêng
Người Việt hay tặng trang sức cho bố mẹ vào dịp mừng thọ, Tết, kỷ niệm ngày cưới của bố mẹ, hoặc khi con có thành quả đầu tiên như tháng lương đầu, ngày ra trường. Dịp nào cũng được, miễn bạn chọn món hợp với không khí dịp đó. Mừng thọ, cả nhà sum họp, một món trang trọng hơn như nhẫn vàng, vòng chặn vàng thường được chọn; tặng ngày thường thì một món nhẹ, dễ đeo như vòng trầm, charm bạc lại tự nhiên hơn.
Nếu anh chị em cùng góp tiền tặng chung, nên thống nhất trước ai chọn, ai đo cỡ, ai giữ phiếu. Món chung mà mỗi người một ý thường kết thúc bằng một món không ai thật sự ưng. Một cách gọn là cử một người có mắt thẩm mỹ và hiểu thói quen của bố mẹ nhất đi chọn, những người khác góp ý qua ảnh.
Khi tặng cả bố lẫn mẹ, bạn không nhất thiết phải tặng một đôi giống nhau. Bố thích nhẫn, mẹ thích vòng thì cứ tặng theo sở thích từng người; nếu muốn có điểm chung, chọn cùng chất liệu hoặc cùng dáng tỳ hưu ở hai kiểu đeo khác nhau.
Gói quà và kèm theo những gì
Một món trang sức tặng bố mẹ nên đi kèm phiếu mua hoặc giấy ghi chất liệu, trọng lượng, nơi mua, ngày mua. Bạn có thể cất phiếu này hộ, hoặc để trong hộp với lời dặn "giữ cái này nếu sau này muốn đổi, sửa". Với bố mẹ, những tờ giấy này thường bị cất lẫn, nên chụp ảnh lưu thêm một bản ở điện thoại của bạn.
Kèm thêm một túi vải nhỏ để cất, một khăn lau nếu là bạc, và một dòng ghi chú ngắn về cách giữ: tháo khi tắm, khi rửa bát, lau khô sau khi đeo. Người lớn tuổi thường trân trọng những chỉ dẫn cụ thể từ con cái hơn tờ hướng dẫn in sẵn.
Hộp quà không cần cầu kỳ. Một hộp chắc, có lót vải để món không xô lệch là đủ. Nếu tặng dịp mừng thọ, nhiều gia đình thích màu đỏ, màu vàng, đó là cách trình bày theo thói quen, bạn tuỳ chọn.
Lời chúc khi trao: chân thành, không hứa hẹn
Lời chúc kèm tỳ hưu dễ trượt sang những câu như "đeo vào để giữ tiền", "để bố mẹ phát tài". Với cha mẹ, lời chúc gần gũi thường chạm hơn. Một vài hướng gợi ý (ví dụ giả định):
- Gắn với dịp: "Mừng mẹ thêm một tuổi, con mong mẹ luôn khoẻ để còn đi chơi với các cháu."
- Gắn với một kỷ niệm: "Bố hay kể ngày xưa thích đồ vàng mà không có điều kiện mua. Con tặng bố chiếc nhẫn này."
- Gắn với sự quan tâm: "Con chọn chiếc vòng nhẹ để mẹ đeo cả ngày không mỏi tay."
- Nếu bố mẹ tin vào ý nghĩa tỳ hưu: "Con biết mẹ thích tỳ hưu, mong mẹ đeo thấy vui và yên lòng."
- Tránh: hứa hẹn tài lộc, nhắc tới bệnh tật, tuổi tác theo kiểu nặng nề, hoặc so sánh giá trị món quà.
Lời chúc ngắn, nói bằng giọng của bạn, quan trọng hơn câu chữ hoa mỹ. Nếu viết thiệp, vài dòng viết tay thường được giữ lâu hơn món quà.
Sau khi tặng: giúp bố mẹ đeo và giữ
Vài tuần sau, bạn hỏi bố mẹ đeo có vừa không, có vướng không, có ngứa không. Nhiều người lớn tuổi ngại nói món quà con tặng không vừa; câu hỏi cụ thể giúp bố mẹ dễ nói hơn. Nếu cần đổi cỡ, nới nhẫn, thay dây, bạn đưa đi giúp.
Khi về nhà, bạn có thể kiểm món giúp bố mẹ: dây vòng có giãn không, khoen có mòn không, đá có lỏng không. Đó cũng là dịp làm sạch món một lần. Với món bạc, lau giúp bố mẹ, chỉ cách lau. Những việc nhỏ này giữ cho món quà còn đẹp và còn được đeo.
Nếu bố mẹ không đeo, cũng đừng buồn. Có người thích giữ quà của con trong hộp như một kỷ niệm. Món quà vẫn làm đúng việc của nó.
Nếu sau một thời gian bố mẹ nói thật là không quen đeo, bạn có thể cùng bố mẹ quyết định: đổi sang kiểu khác ở nơi mua nếu còn trong thời hạn, chuyển thành mặt dây, hoặc để lại như một món giữ trong nhà. Hỏi ý bố mẹ trước khi mang món đi đổi, vì với nhiều người, món con tặng có giá trị riêng không nằm ở kiểu dáng.
Câu hỏi thường gặp
Có nên tặng tỳ hưu theo tuổi hay mệnh của bố mẹ không?
Trang này không đưa ra gợi ý theo tuổi, mệnh, vì đó là quan niệm không có bằng chứng. Nếu bố mẹ quan tâm chuyện này, bạn có thể hỏi bố mẹ thích màu, chất liệu gì, và chọn theo sở thích đó. Một món hợp ý người đeo luôn được đeo nhiều hơn.
Tặng nhẫn tỳ hưu hay vòng tỳ hưu cho bố thì hợp hơn?
Tuỳ thói quen. Bố làm việc tay chân nhiều, hay đeo đồng hồ thì vòng có thể vướng; nhẫn đai bản vừa, tỳ hưu dáng gọn có thể hợp hơn. Bố khớp ngón tay to, không quen đeo nhẫn thì vòng dây chun dễ dùng hơn.
Mẹ bị dị ứng kim loại thì chọn gì?
Bạn có thể chọn vàng tuổi cao, bạc 925 có nguồn rõ, hoặc vòng trầm, gỗ, đá dây chun không có phần kim loại tiếp xúc da. Tránh kim loại mạ, hợp kim không rõ thành phần. Nếu mẹ từng bị dị ứng nặng, nên hỏi bác sĩ da liễu về chất liệu cần tránh.
Có nên khắc tên bố mẹ lên chặn tỳ hưu không?
Khắc tên, ngày kỷ niệm làm món quà riêng hơn, nhưng món đã khắc thường không đổi được ở tiệm. Bạn nên chắc cỡ và kiểu trước, hoặc tặng trước, vài tuần sau mới mang đi khắc khi bố mẹ đã đeo quen.
Tặng tỳ hưu có cần làm lễ hay khai quang trước không?
Đó là lựa chọn theo niềm tin của gia đình, không phải điều bắt buộc, và không có bằng chứng về tác dụng. Nếu bố mẹ tin và muốn, bạn để bố mẹ quyết theo cách quen thuộc của mình, cẩn trọng với các dịch vụ thu tiền qua mạng.